نمىبينيم ، و تنها وسوسه‌اش به ما مىرسد ، مىتوانستند بگويند : ما كه شيطان نديديم ، و خيال كرديم اين وسوسه‌ها از افكار خودمان بوده ، و هيچ احتمال نداديم كه از ناحيه او باشد . « 1 » س 10 - از ظاهر آيات اين داستان ، از قبيل آيهء « ما نَهاكُما رَبُّكُما عَنْ هذِهِ الشَّجَرَةِ » ، روشن مىشود كه شيطان با آن دو تن [ يعنى آدم و همسرش ] در برابر درخت نامبرده ايستاده بود ، و قبلا خود را به بهشت در انداخته ، و طرح دوستى با آن دو ريخته ، و فريبشان داد ، حال اين سؤال مطرح مىشود كه مگر شيطان داخل بهشت مىشود ؟ ! ج - اين اشكال وقتى وارد است كه بهشت مورد بحث ، بهشت خلد باشد ، و چنين نبوده ، بلكه اين جريان در بهشتى ديگر صورت گرفته ، به دليل اينكه همگى آنها از آن بهشت بيرون شدند ، و اگر بهشت خلد بود ، با بيرون شدن نمىساخت . و امّا خطابى كه خداى تعالى به ابليس كرد كه : « فَاهْبِطْ مِنْها ، فَما يَكُونُ لَكَ أَنْ تَتَكَبَّرَ فِيها ، فَاخْرُجْ » ، « 2 » به ظاهر فرمان بيرون شدن ابليس از بهشت است ، ممكن است بگوييم : مراد از آن بيرون شدنش از ميانه ملائكه ، و يا از آسمان ، و مقام قرب و تشريف است . « 3 » س 11 - خطيئه و گناه آدم ( درخصوص خوردن از آن درخت ) ، چه معنايى دارد ؟ مگر پيامبر هم گناه مىكند ؟ ج - آنچه در به دو نظر از آيات [ « فَتَكُونا مِنَ الظَّالِمِينَ ، زنهار از اين درخت نخوريد

--> ( 1 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 202 . ( 2 ) . سورهء اعراف ، آيهء 13 . ( 3 ) . الميزان ؛ ج 1 ، ص 203 .